ĐỜI SỐNG

KOREANA TIẾNG VIỆT - KẾT NỐI BẠN BÈ Thư Bạn Đọc

Xin chào quý độc giả của Koreana tiếng Việt!
Tạp chí Koreana phiên bản tiếng Việt tự hào đã góp phần vào sự gia tăng hiểu biết văn hóa lẫn nhau giữa hai nước, đồng thời cũng là nguồn cung cấp nhiều thông tin hữu ích giúp bạn đọc Việt Nam khám phá những nét đặc sắc của văn hóa – nghệ thuật truyền thống và hiện đại Hàn Quốc.
Những lá thư của bạn đọc gần đây gửi đến cho thấy Koreana đã tạo được sự đồng cảm trong việc giữ gìn và bảo tồn văn hóa truyền thống, chia sẻ những quan tâm về những nét văn hóa và phong cách sống hiện đại của Hàn Quốc.
Thật vui khi Koreana nhận được những chia sẻ của các bạn trẻ Việt Nam cảm thấy đồng điệu trong văn hóa và nghệ thuật của hai nước. Và qua những bài viết về bảo tồn văn hóa của Hàn Quốc, bạn trẻ Việt Nam đã thể hiện sự quan tâm đến văn hóa của dân tộc. Hy vọng những bài viết của Koreana sẽ lan tỏa tình yêu nghệ thuật, tinh thần bảo tồn văn hóa đến nhiều bạn đọc trong và ngoài nước.

Mời các bạn đón đọc các bài viết về văn hóa nghệ thuật Hàn Quốc trên trang web: https://koreana.or.kr
Tạp chí chân thành cảm ơn những tình cảm quý báu mà các bạn dành Tạp chí.
Hãy chia sẻ những cảm nhận, ý tưởng, góp ý của bạn đến hộp thư: koreanatiengviet@gmail.com Và nhận những món quà đáng yêu từ Tạp chí nhé!

Nguyễn Hoàng Kim Ánh
(Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Thành phố Hồ Chí Minh)

Gửi: koreanatiengviet@gmail.com

NÉT MỘC MẠC VÀ LỬA ĐAM MÊ CỦA NGƯỜI BẢO TỒN DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC – NGHỆ NHÂN JO DAE-YONG

Là một người học tập và nghiên cứu về Hàn Quốc học, tôi rất thích đọc các bài viết về văn hóa – nghệ thuật của Hàn Quốc, đặc biệt là chuyên mục “Bảo tồn di sản”. Bài viết về nghệ nhân đan mành tre đăng trong số Mùa Xuân 2018 của Koreana tạo sự đồng cảm trong tôi, vì Việt Nam cũng có những nghệ nhân như vậy.
Tựa đề bài viết “Đan mành tre - Công việc bắt đầu từ 5.700 lần trao đổi ánh mắt” như đã nói lên hết tính cách và tấm lòng của Jo Dae-yong – người bảo tồn di sản văn hóa dân tộc. Như bài viết giới thiệu, Jo Dae-yong là truyền nhân đời thứ tư trong một gia đình chuyên làm mành tre, đây là công việc được tổ tiên ông bắt đầu làm từ cuối triều đại Joseon.
Mành tre là vật dụng vừa dùng để che chắn ánh nhìn của người ngoài vào bên trong, vừa dùng để phân chia không gian trong các ngôi nhà truyền thống của Hàn Quốc. Nhưng đối với những người có tâm hồn cảm nhận nghệ thuật sâu sắc thì họ lại xem mành tre như một tác phẩm nghệ thuật thực sự. Bởi lẽ vẻ đẹp của những họa tiết trong tác phẩm nghệ thuật dân gian này lúc ẩn, lúc lại hiện, lúc nổi bật trên nền phong cảnh, lúc lại như hòa vào trong cảnh vật do sự thay đổi của gió và ánh sáng. Nếu mành tre là một vật dụng không thể thiếu, một tác phẩm nghệ thuật độc đáo của dân tộc Hàn thì có lẽ Jo Dae-yong là một nghệ sĩ mộc mạc trong nhân cách, một người bảo tồn di sản văn hóa số một của đất nước Hàn Quốc.

Jo Dae-yong, ông là một nghệ sĩ thực thụ. Bởi thông qua đôi bàn tay khéo léo của mình, ông đã tạo ra hàng loạt tác phẩm nghệ thuật chân chính. Tay nghề của ông cũng đã 50 năm rồi, đối với một đời người, con số 50 ấy quả là không nhỏ và gần như nó đã gắn liền, ăn sâu vào cuộc đời ông. Sành sỏi với nghề là thế nhưng ông vẫn không bao giờ tự mãn mà cho mình là người giỏi nhất cả. Ông cho rằng “Không có điểm khởi đầu hay kết thúc rõ rệt cho sự học nghề”. Hẳn ông phải là một người cực kì khiêm tốn, ông vẫn luôn muốn hằng ngày, hằng giờ trau dồi kĩ năng đan mành của chính mình thì ông mới có thể thốt nên được những lời ấy. Ngoài ra, khi được hỏi về việc ông có dám tạo một tấm mành tương tự tấm mành tre được dùng để bảo quản Kinh Phật ở chùa Songgwang hay không, ông chỉ khiêm tốn và đáp “Tôi không dám…”.
Cái “không dám” ở đây không phải là ông không thể làm một tấm mành tương tự mà là ông không dám đem mình ra so sánh với tấm lòng thành vĩ đại của sư thầy, người đã bỏ hết tất cả để chuyên tâm vào đan dệt trong vòng khoảng hai ba năm. Jo Dae-yong là thế, dù là bậc thầy trong nghề nhưng ông vẫn giữ cho mình cốt cách thanh cao mà giản dị của một nghệ nhân bậc nhất xứ Hàn.
Nhưng để trở thành một người bảo tồn di sản văn hóa thực sự thì có lẽ chỉ mộc mạc trong tính cách thôi là chưa đủ, mà cần phải có thêm lửa nhiệt huyết, đam mê với nghề nữa. Chính cái lửa ấy mới giúp Jo Dae-yong có được niềm vui, hạnh phúc để gắn bó với nghề trong suốt 50 năm cuộc đời, mới giúp ông không bị quật ngã bởi những khó khăn, khắc nghiệt trong công việc. Khó khăn mà nghề đan mành đặt ra cho ông nhiều không kể xiết. Việc đi tìm tre để đốn là khó khăn ở bước đầu, ông phải tìm và đốn những cây tre trong thời kỳ chúng ngủ đông, ông phải cúi người và tìm những cây tre đẹp nhất, không bị xước, cũng không được quá non. Thế nên trong cả rừng tre Hải Tàng, cứ mười cây thì ông mới tìm được một cây thỏa mãn yêu cầu. Thử hỏi nếu Jo Dae-yong không có sự yêu nghề một cách mãnh liệt thì ông có thể nào vượt qua được cái giá lạnh khắc nghiệt của thời tiết mà đi tìm tre, vượt qua được những cơn đau lưng của tuổi già mà cúi người xem xét kỹ lưỡng từng cây tre một hay không? Tiếp đến là công đoạn vót tre thành sợi, nhưng là những sợi mảnh chỉ 1mm. Sau đó xuyên những sợi tre này qua một lỗ thép mỏng ba lần cho đến khi độ mảnh đạt 0,6 – 0,7mm. Công đoạn này cần sự tập trung và tinh tế cao độ vì nếu không khéo sẽ làm gãy tre. Và dù cho có bị dầm đâm khi xỏ tre thì ông Jo vẫn chịu đựng chứ không bao giờ đeo găng tay vì làm như thế độ nhạy bén của đôi bàn tay ông sẽ biến mất, khiến ông không thể cảm nhận được độ mảnh chính xác của sợi tre nữa. Để vót được sợi tre mỏng đến tận 1mm đã là một điều rất phi thường rồi, ấy thế mà ông Jo còn kiên nhẫn xỏ từng sợi tre qua tấm thép để vót tre mỏng hơn nữa, ông hy sinh những đầu ngón tay, luôn khiến chúng phải nhức buốt chỉ để đổi lấy những sợi tre siêu mảnh mà thôi. Ông đánh đổi nhiều như vậy là vì điều gì? Đấy chính là đánh đổi để thỏa lòng đam mê với cái nghề mà chính ông, cũng như tổ tiên ông đã theo đuổi trong suốt ba thế kỉ. Một tấm mành được tạo ra cần 1.900 sợi tre và mỗi sợi phải xỏ qua tấm thép ba lần. Điều này có nghĩa là ông phải xỏ đến 5.700 lần, tương ướng với 5.700 lần cần tập trung ánh mắt, 5.700 lần cần sự dẻo dai và nhạy bén của đôi bàn tay. Ấy vậy mà khi được hỏi đến việc ông đã bao giờ nghĩ về con số này chưa, thì ông nhẹ nhàng đáp lại rằng ông chưa bao giờ nghĩ đến cả. Một câu trả lời như vậy thôi cũng đã đủ để hiểu trong con người Jo Dae-yong, tình yêu với công việc đan mành là to lớn và mãnh liệt như thế nào. Với ông, việc bao nhiêu sợi tre được vót ra, bao nhiêu lần sợi tre đi qua tấm thép thật sự không có nghĩa lý gì cả. Bởi lẽ đan mành là để thỏa niềm yêu thích trong con người ông chứ chẳng phải vì bất kỳ một lợi ích nào khác. Thật sự nếu được làm một công việc mà mình yêu thích thì bao nhiêu mệt mỏi cũng chẳng là gì bởi lúc này đây niềm vui đã chiếm trọn lấy thể chất lẫn tinh thần nên mọi cực nhọc, gian khổ đều tan biến đi hết.
Điều này được thể hiện ngay trong chính cuộc sống thực tại của Jo Dae-yong khi ông cho biết: “Hễ làm việc ngoài rừng tre một tháng là lưng tôi lại đau. Bác sĩ nào cũng bảo là tôi không được ngồi quá lâu… nhưng để làm việc thì tôi phải ngồi cả đời rồi, nếu không được ngồi thì còn khổ hơn”.
Con người Jo Dae-yong đẹp như vậy đấy nhưng cuộc đời này quả là bất công cho ông khi những con người của thời hiện đại sống trong những căn nhà cao tầng với những tấm rèm sang trọng, chất liệu đa dạng, màu sắc bắt mắt,… đang dần quên đi mất hoặc thậm chí là không biết đến sự tồn tại của tấm mành tre, vật dụng mang linh hồn, đặc trưng và cả văn hóa truyền thống của dân tộc mình, khiến ông phải đối mặt với một thực tế rằng: có cung nhưng chẳng ai cầu.
Bởi thế nên ông mới “tiếc nuối vì chỉ mới sáu bảy năm về trước, có cả xe đưa học sinh mẫu giáo đến đây, bọn trẻ đã trực tiếp ngắm và sờ các bức mành tre nhưng bây giờ thì không thấy nữa”. Có lẽ đây là khó khăn lớn nhất mà nghề đan mành đang đặt ra cho ông và bằng tình yêu nghề mãnh liệt thì liệu ông có thể vượt qua được sự khắc nghiệt này để tiếp tục bảo tồn cái nghề mà tổ tiên ông suốt mấy thế kỷ qua đã gìn giữ hay không?
Việt Nam cũng là đất nước của làng quê với lũy tre xanh, với những dụng cụ thân thiết hàng ngày làm từ tre. Và Việt Nam cũng có những nghệ nhân như Jo Dae-yong. Hy vọng sẽ có những bài viết về họ để tôn vinh người thợ, nghệ nhân mang lại vẻ đẹp cho cuộc sống chúng ta.

페이스북 유튜브

COMMENTS AND QUESTIONS TO koreana@kf.or.kr
Address: 55, Sinjung-ro, Seogwipo-si, Jeju-do, 63565, Republic of Korea
Tel: +82-64-804-1000 / Fax: +82-64-804-1273
ⓒ The Korea Foundation. All rights Reserved.

Copyright ⓒ The Korea Foundation All rights reserved.

페이스북 유튜브