ĐỜI SỐNG

HÀN QUỐC TRONG TẦM HỒN BÈ BẠN ‘Phụ nữ kết hôn di trú mong muốn có một cuộc sống bình đẳng và độc lập’

Iresha Perera đang điều hành Talk to Me – một đoàn thể nhân dân phi lợi nhuận hỗ trợ cho những người bị coi thường quốc tịch, chịu thiệt thòi hay kỳ thị. Mục đích của Talk to Me là giúp cho những người này có được cơ hội và sự đối xử bình đẳng. Để thực hiện điều này, công cụ chủ yếu mà Perera sử dụng là nỗ lực tận dụng tối đa khả năng nghệ thuật của phụ nữ kết hôn di trú.

Búp bê Monika là một trong những nỗ lực chính của Talk to Me, một tổ chức tự thân giúp đỡ phụ nữ nhập cư đã có gia đình do Iresha Perera đứng đầu. Bất cứ ai cũng có thể ghé thăm văn phòng của tổ chức và làm búp bê, được bán để tài trợ cho các hoạt động của Talk to Me.

Hiện nay, số phụ nữ kết hôn di trú sống tại Hàn Quốc đã vượt quá con số ba trăm nghìn người. Những cuộc hôn nhân quốc tế đặc biệt tập trung nhiều ở vùng nông thôn và một phần tư số cặp vợ chồng mới cưới có vợ là người nước ngoài và chồng là người Hàn Quốc. Phần lớn người Hàn Quốc đều coi những phụ nữ nói tiếng Hàn một một cách vụng về, hoặc nếu có thì cũng rất ít người nói thành thạo này là “người nước ngoài”. Nhưng họ cần phải được nhìn nhận theo cách khác.
Hầu hết những người kết hôn di trú giờ đây đều là những công dân Hàn Quốc quan trọng và họ đang là trụ cột của các gia đình đa văn hóa với ước tính con số lên khoảng 8 trăm nghìn người. Họ đã hy sinh tất cả từ quốc tịch, nghề nghiệp, gia đình... để trở thành vợ của người chồng Hàn Quốc, sinh con và tạo dựng tổ ấm. Vậy mà, có thể nói, kết quả của tình yêu đối với Hàn Quốc này đang khiến họ phải chịu sự kỳ thị.
Thời gian trôi qua, tiếng nói của những phụ nữ như vậy càng nhiều hơn. Hiện nay, số người nước ngoài cư trú tại Hàn Quốc là hơn 2 triệu người và số người thuộc các gia đình đa văn hóa được dự đoán sẽ đạt tới con số 1 triệu người vào năm 2020.

Thích ứng và dẫn dắt
Iresha Perera đã đến Hàn Quốc năm 1999 để làm việc ở một công ty dệt đặt tại Seoul. Kế hoạch của cô là sẽ rời Hàn Quốc sau ba tháng khi đã có được chút kinh nghiệm về thiết kế thời trang. Nhưng sự chăm chỉ và hoạt bát của cô gái trẻ tuổi đến từ Sri Lanka đã hoàn toàn lấy lòng bà chủ và chính bà đã giới thiệu Iresha cho con trai ruột của mình. Hai năm sau, hai người quyết định kết hôn. “Tôi ở lại định cư tại Hàn Quốc như vậy. Rõ ràng là tôi đã mờ mắt trước tình yêu”, Iresha (cô muốn mọi người gọi mình như vậy) giải thích. Nhưng ngay sau đó, cô phải gánh chịu sự kỳ thị và cuộc sống hôn nhân cũng tan vỡ. Không chịu được thái độ coi thường của người Hàn Quốc đối với người nước ngoài, cô đã bỏ về Sri Lanka.
Không lâu sau đó, chồng cô thuyết phục được cô quay trở lại Hàn Quốc và lần này, cô quyết tâm thử nghiệm một cách tiếp cận khác. Cô sống tại Anyang – thành phố vệ tinh của Seoul và rất nhanh chóng xây dựng tình bạn với hàng xóm, đặc biệt là những người nhiều tuổi. “Những người hàng xóm cao tuổi rất thích tôi. Vì thế, tôi sống cùng với họ và học được tiếng Hàn rất nhanh”, cô nói. “Điều này khiến tôi thích ứng với cuộc sống sinh hoạt tại Hàn Quốc dễ dàng hơn nhiều so với trước đây.” Cô đảm trách một nhóm hoạt động tình nguyện nhỏ giúp đỡ những người hàng xóm và là hội viên của đoàn thể nhân dân Anyang.
Iresha trở thành nhân vật nổi tiếng khắp Hàn Quốc. Trong tám năm qua, cô đã điều hành Talk to Me – một đoàn thể tự thân hỗ trợ phụ nữ kết hôn di trú. Bắt đầu hoạt động năm 2006 với chưa đến 10 phụ nữ kết hôn di trú sống quanh khu vực Seoul và các thành phố lân cận, hiện nay, hội này đã có số hội viên trực tuyến lên tới bốn nghìn người, số hội viên ngoại tuyến là 500 người. Trong số các hội hoạt động cùng tính chất, đây là hội có tổ chức lớn nhất ở Hàn Quốc.
Aresya nói, “Tên của hội phản ánh nguyện vọng của hội viên là “hãy đến gần chúng tôi và chuyện trò với chúng tôi”. “Hội này là một đoàn thể tự thân được hình thành bởi những người phụ nữ đến từ các quốc gia khác nhau gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Philippines, Nga, Việt Nam, Sri Lanka. Chúng tôi giúp cho những người phụ nữ di trú thích ứng với cuộc sống sinh hoạt ở Hàn Quốc.”

Nỗ lực để độc lập
Những người đến thăm Talk to Me thường bị cuốn hút bởi “búp bê Monika” được trưng bày với nhiều hình dáng khác nhau. Làm búp bê là một trong ba dự án quan trọng của hội. Cái tên “Monika” vốn hàm chứa ý đồ của người tạo ra nó. Monika có phát âm nghe gần giống với “meonikka” có nghĩa là “vì còn xa” trong tiếng Hàn. Trong thời gian qua, đã có hơn bảy nghìn con búp bê được làm ra, mỗi con lại có màu sắc và hình dạng khác nhau. “Không có con nào giống con nào cả.”, Iresha nói. Cô cho biết thêm, mỗi hình dáng riêng biệt đó tượng trưng cho “sự đa dạng trong một tổng thể”. Số tiền bán búp bê được dùng làm phí hoạt động cho hội.
“Búp bê Monika được làm bằng nguyên liệu tái chế nên nó đại diện cho ý nghĩa muốn phát huy tối đa năng lực văn hóa của chúng tôi”, Iresha nói. “Bất kể là người nước ngoài hay người Hàn Quốc, dù là ai cũng có thể gia nhập hội hoặc có thể đơn giản chỉ đến thăm và làm búp bê thôi cũng được.”
Cô cũng nói thêm rằng cô mong những người Hàn Quốc, cả viên chức lẫn người dân bình thường nhìn cô cũng như những đồng nghiệp cùng làm với cô trong hội không phải như đối tượng để thương cảm hay như đối tượng để hỗ trợ thông thường mà “là những người giống họ, có thể giúp đỡ người khác và có thể nhận sự giúp đỡ từ người khác.”

“Giống như nhiều phụ nữ kết hôn di trú khác, sau khi chết, tôi cũng sẽ được chôn tại Hàn Quốc. Điều mà chúng tôi mong muốn là được công nhận và đối xử như người Hàn Quốc.”

Một hoạt động khác của Talk to Me là cung cấp các thực đơn quốc tế đa dạng với tên gọi “bữa trưa đa văn hóa”. Hoạt động cung cấp bữa ăn này được dùng để hỗ trợ cho hoạt động của hội và một phần đồ ăn được cung cấp miễn phí cho người già cô đơn.
Hoạt động thứ ba của hội là hoạt động “du lịch chia sẻ đất nước láng giềng”. Các nhóm người hoạt động tình nguyện sẽ đến một nước khác và hỗ trợ cho trường học và các em nhỏ. Chẳng hạn, vài năm trước, hội viên Talk to Me và sinh viên trường Đại học Ulsan đã đến thăm một trường tiểu học của Sri Lanka giúp sửa chữa thiết bị và sân chơi cho các em. Đến nay, họ vẫn tiếp tục liên lạc với các em học sinh và giúp các em có thêm dũng khí để chăm chỉ làm việc và đạt được ước mơ của mình.

Phá vỡ quan niệm cố hữu
Iresha luôn nhấn mạnh rằng phụ nữ kết hôn di trú không phải là “người nước ngoài đang chờ đợi sự hỗ trợ của xã hội”. Họ là những cá thể mạnh mẽ đang chăm sóc gia đình đồng thời là những người có khả năng tiếng Hàn lưu loát và nhiệt tình làm công việc của mình. Nhưng nhiều người Hàn Quốc lại nghĩ rằng họ lấy chồng Hàn Quốc để thoát ra khỏi hoàn cảnh nghèo khó nên cho đến giờ, họ vẫn đang phải đối mặt với những kỳ thị và thiên kiến. “Trong quá khứ có thể như vậy nhưng bây giờ không như thế được nữa”, cô nói.
Iresha nhấn mạnh, ở Seoul có nhiều phụ nữ kết hôn di trú độc lập về kinh tế. “Chúng tôi là công dân Hàn Quốc đang đóng thuế. Chúng tôi không phải là người nước ngoài đáng phải chịu kỳ thị và có thể gạt bỏ. Đôi khi, trên các phương tiện truyền thông phát đi hình ảnh các chính trị gia hoặc doanh nhân thành đạt tặng cho người nước người định cư ở Hàn Quốc một khoản tiền lớn hoặc máy móc thiết bị. Nhưng sự hỗ trợ này thường không được phân chia đến nơi đến chốn hoặc không đến được tay những người cần nó nhất. Nguồn phúc lợi được điều phối sai như vậy đã gây tổn thương cho những người phụ nữ kết hôn di trú và tạo nên tác dụng ngược trong cách họ nhìn nhận xã hội Hàn Quốc. Mặc dù chúng tôi thuộc nhóm thiểu số nhưng chúng tôi không phải là những kẻ yếu trong hoạt động xã hội.”
Một trong những khó khăn lớn nhất mà những người phụ nữ này vấp phải là vấn đề tìm việc làm. “Người sử dụng lao động không thích tuyển dụng chúng tôi không phải vì năng lực mà vì màu da. Thỉnh thoảng, nếu chúng tôi gọi điện cho trung tâm cấp thực phẩm miễn phí báo là sẽ làm tình nguyện thì những nhân viên ở đó rất hoan nghênh chúng tôi. Nhưng không ít trường hợp khi chúng tôi đến đó, họ lại không tiếp nhận chúng tôi.”
Iresha đương nhiên biết rất rõ những khó khăn của vấn đề tìm việc. Cô vẫn không thực hiện được giấc mơ trở thành nhà thiết kế thời trang, giấc mơ đã đưa cô đến Hàn Quốc 19 năm trước. Cô cảm thấy tiếc trước sự thật là vẫn còn thiếu những hoạt động hỗ trợ giáo dục, đặc biệt là cho nhóm người nước ngoài thiểu số. “Những người đến từ Trung Quốc, Việt Nam hay Thái Lan nhìn chung nói tiếng Hàn giỏi nhưng những người đến từ Sri Lanka, Myanmar hay Bangladesh thường nói tiếng Hàn kém”, cô nói. “Đây là vấn đề rất lớn. Bởi vì những vấn đề chúng tôi gặp phải chủ yếu xuất phát từ sự thiếu hiểu biết lẫn nhau.”

Iresha chuẩn bị bánh bao mandu với các thành viên của Talk to Me và con cái của họ. Họ thường xuyên đến thăm những người cao tuổi sống một mình và phục vụ bữa ăn miễn phí.

Chính sách không hiệu quả
Iresha cũng nói nhiều đến chính sách đa văn hóa được đánh giá là còn mang tính hình thức và không hiệu quả của chính phủ Hàn Quốc.
“Khi chính phủ nói đến vấn đề đa văn hóa, điều đó mang ý nghĩa truyền bá văn hóa Hàn Quốc cho người nước ngoài, đặc biệt là cho những người xuất thân từ các quốc gia chưa phát triển. Tôi mong rằng người Hàn Quốc có thể tiếp nhận các nền văn hóa châu Á khác ngoài Trung Quốc và Nhật Bản với tấm lòng mở rộng hơn.”
Iresha cho rằng tấm lòng thiếu khoan dung của con người Hàn Quốc, đặc biệt là trong tình hình Hàn Quốc đang biến chuyển nhanh chóng sang thời kỳ già hóa dân số sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội Hàn Quốc. Cô khuyên người Hàn Quốc nên tiếp nhận sự khác biệt văn hóa với thái độ tích cực hơn. Cho dù chỉ là để khắc phục tình trạng khủng hoảng dân số đang ngày càng rõ nét do tỷ lệ sinh thấp trong vài thập niên qua.
“Giống như nhiều phụ nữ kết hôn di trú khác, sau khi chết, tôi cũng sẽ được chôn tại Hàn Quốc. Điều mà chúng tôi mong muốn là được công nhận và đối xử như người Hàn Quốc”, cô nói. Mặc dù chấp nhận việc những người phụ nữ kết hôn di trú thế hệ đầu đã phải chịu đựng sự kỳ thị nhưng cô vẫn nói thế với giọng điệu cứng rắn.
“Phụ nữ kết hôn di trú thế hệ thứ hai và trẻ em gia đình đa văn hóa sẽ không chấp nhận sự kỳ thị thêm nữa.” Lời kêu gọi của cô đã tạo nên một chấn động lớn. Chính phủ Hàn Quốc giờ đây đã chú ý hơn đến trẻ em gia đình đa văn hóa nhưng các chính sách di trú được đưa ra của chính phủ vẫn bị các nhà chuyên môn chỉ trích là thất bại. Theo nhiều nghiên cứu cho thấy 70% trẻ em các gia đình đa văn hóa phải từ bỏ giấc mơ của mình vì sự bất lợi về ngôn ngữ và sự kỳ thị của xã hội. Một cặp đôi đa văn hóa nào đó đã nói rằng họ từ bỏ ý định cùng nhau tiến tới hôn nhân bởi vì họ không muốn con cái của họ sẽ phải chịu sự đau khổ như họ đã từng trải qua.
Iresha hy vọng chính phủ Hàn Quốc sẽ chăm sóc hơn đến phụ nữ kết hôn di trú và trẻ em gia đình đa văn hóa. Bởi vì những người phụ nữ này trẻ hơn rất nhiều so với chồng của họ. “Trong tương lai, nhiều người trong số họ sẽ phải gánh vác sinh kế cho gia đình”, cô nói.

Kế hoạch cá nhân
Khi được hỏi kế hoạch của bản thân là gì, Iresha nói cô sẽ tiếp tục cố gắng cho đến khi các gia đình đa văn hóa ở Hàn Quốc, đặc biệt là các em nhỏ có được sự đối xử tốt hơn. “Việc chúng tôi làm phần lớn là vì bọn trẻ”, cô nói. Cô có hai con với người chồng đang làm trong ngành thiết kế nội thất.
Vì thế, Iresha nói về dự định sẽ làm tất cả để cải thiện cuộc sống của phụ nữ kết hôn di trú, người nước ngoài nhập quốc tịch Hàn Quốc, người lao động cư trú tại Hàn Quốc. Khi được hỏi rằng nếu được trao cơ hội, cô có ý định đặt chân vào giới chính trị hay không, cô trả lời, “Sẽ như vậy.” Nhưng cô nói cô sẽ không làm nếu chính đảng mời cô theo kiểu chỉ để cài người vào đó. Iresha chỉ trích rằng nghị sĩ quốc hội Hàn Quốc gốc Philippines, Jasmine Lee, đã không có được cơ hội đầy đủ để thực hiện những điều mà bà ấy mong muốn.
Mặc dù bận rộn với lịch trình làm việc của mình nhưng Iresha vẫn phải gần như một mình làm tất cả công việc nhà. Vì vậy, cuộc phỏng vấn này cũng phải sắp xếp vào thời gian sau khi tan làm hoặc cuối tuần. “Mỗi ngày tôi chỉ ngủ được mấy tiếng. Nhưng tôi sẽ vẫn cáng đáng công việc gia đình trong điều kiện cho phép”, cô nói.
Rõ ràng là mẹ chồng Iresha – chủ nhà trước đây của cô – đã có một quyết định thông thái.

Choi Sung-jin Tổng biên tập báo Korea Biomedical Review
Ha Ki-kwon Ảnh
Lê Hiền Anh Dịch
페이스북 유튜브

COMMENTS AND QUESTIONS TO koreana@kf.or.kr
Address: 55, Sinjung-ro, Seogwipo-si, Jeju-do, 63565, Republic of Korea
Tel: +82-64-804-1000 / Fax: +82-64-804-1273
ⓒ The Korea Foundation. All rights Reserved.

Copyright ⓒ The Korea Foundation All rights reserved.

페이스북 유튜브