ĐỜI SỐNG

ĐIỂM NHÌN VIỆT NAM KPOP và những giá trị khó phủ nhận

G-Friend và Snuper trình diễn trong một đêm đại nhạc hội tại TP. HCM vào tháng 9 vừa qua

- 3434?
- 3434
- Rồi nhanh lên!!!

Đây là cuộc hội thoại quen thuộc của tôi và nhỏ bạn, mà chắc hẳn cũng không xa lạ gì với thế hệ 9x vào khoảng hơn 10 năm về trước. Cái thời mà bọn 9x còn nhỏ và lần đầu mới biết đến âm nhạc Hàn Quốc, tuy còn xa lạ nhưng ai ngờ đâu lại gắn kết đến không ngờ.

Tụi tôi đang nói về mã số bình chọn cho bài hát Day By Day (hay tên gọi khác là Haru Haru) trên iTV. Việc bình chọn này chủ yếu là để ca khúc mình thích nhất luôn được đứng đầu bảng xếp hạng và phát đi phát lại mỗi ngày, thậm chí là mỗi giờ. Nếu tôi nhớ không lầm thì khi đó cũng là thời điểm mà Kpop bắt đầu xâm lấn thị trường âm nhạc Việt Nam một cách đầy mạnh mẽ.

Ngẫm lại, tôi cũng chẳng ngờ bản thân lại có thể duy trì tình cảm bất diệt dành cho Kpop, và các Idol xứ Hàn lâu đến vậy. Chắc cũng phải từ khi 14, 15 tuổi.

Thật ra, Kpop lúc đó trong tôi vẫn còn là điều gì đó rất đỗi mơ hồ. Nhưng tới thời điểm hiện tại có lẽ tôi đã là một trong những “đại thụ” khi đem lòng si mê làn sóng Hallyu hơn một thập kỷ qua.

Thuật ngữ “Hàn lưu” hay còn gọi là "Làn sóng Hàn Quốc" (làn sóng Hallyu) xuất hiện vào cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, dùng để chỉ hiện tượng văn hóa Hàn Quốc được hâm mộ trên toàn cầu, đặc biệt ở các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Mà có lẽ, Hàn lưu đến Việt Nam sớm nhất, cũng là có sức sống bền bỉ nhất. Thời điểm đài truyền hình HTV phát sóng bộ phim Anh em nhà bác sĩ (1998) được coi là mốc mở đầu cho làn sóng Hallyu tại Việt Nam.

G-Friend và Snuper trình diễn trong một đêm đại nhạc hội tại TP. HCM vào tháng 9 vừa qua

Từ khoảng năm 2008, bên cạnh sự chuyển dịch của phim ảnh, làn sóng Hallyu còn đánh dấu bước chuyển ngoạn mục của âm nhạc Hàn (hay còn gọi là Kpop) với hàng loạt tên tuổi đình đám như DBSK, Super Junior, BIGBANG, Wonder Girls, SNSD,… Ở Hàn Quốc, các nhà sản xuất âm nhạc không còn đầu tư cho những giọng hát gạo cội nữa. Họ tập trung vào việc tìm kiếm, phát hiện và đào tạo những tài năng mới, chọn lọc kỹ càng và đặc biệt rất chú ý đến ngoại hình. Hàn Quốc không tập trung sản sinh ra một ca sĩ thay vào đó là tạo ra một nhóm nhạc thần tượng. Họ đại diện cho tổng thể hoàn hảo của một con người: ngoại hình xuất sắc và tài năng hơn người.

Làn sóng Kpop chiến thắng mạnh mẽ trên mảnh đất hình chữ S không phải về doanh thu thương mại mà chính là sự tác động mạnh mẽ đến tinh thần yêu nhạc, làm thay đổi nhịp sống của giới trẻ lúc bấy giờ. Tác động rõ rệt nhất là xu hướng nghe nhạc của người trẻ Việt Nam qua từng giai đoạn thời đại.

Tôi còn nhớ như in khoảnh khắc lần đầu tiên trái tim tôi rung rinh vì một bản nhạc đến từ Hàn Quốc. Vào năm tôi học lớp 7, sau một thời gian gia đình tích góp được một số tiền để mua chiếc Tivi. Vốn tính nhanh nhảu tôi dò một lượt tất cả các kênh đài trong sự sung sướng. Tay tôi bỗng dừng lại, tai và mắt như bị thu hút bởi những âm thanh đầy mới mẻ trên màn hình. Một đứa chẳng biết nửa chữ Hàn vậy mà cũng bị cái chất nhạc sôi động, trẻ trung ấy thu hút.

Khỏi nói bởi chắc hẳn ai cũng đoán được bài hát “gây nghiện” ấy chính là Day By Day của BIGBANG. Có lẽ những ai yêu Kpop đều biết Day By Day ở thời điểm ấy đình đám đến mức nào. Ai mà ngờ được một cô bé chỉ 14 tuổi lại nhịn tiền học để mua thẻ cào và hay lén lấy điện thoại của mẹ, soạn dòng tin nhắn “IM 3434” gửi 6777 để Day By Day luôn giành vị trí dẫn đầu, được phát sóng trong các khung giờ nhạc Quốc tế quen thuộc của iTV. Một tin nhắn tốn mất 15.000 đồng chứ chẳng ít, thế mà tình yêu dành cho Day By Day, cho BIGBANG lại khiến tôi bất chấp đến vậy. Chỉ cần giai điệu của Day By Day vang lên, tôi sẽ không rời khỏi màn hình tivi, chăm chú dõi theo hình ảnh năm gã trai của BIGBANG và câu chuyện mà dẫu xem nhiều lần tôi cũng chẳng hiểu hết được.

Còn nhỏ bạn thân, mỗi lần tôi gửi tin nhắn bình chọn 3434 cho Day By Day, thì nó liền gửi tin nhắn bình chọn 4542 cho Gee của SNSD – nhóm nhạc nữ gen 2 đình đám thời đó. Theo dòng phát triển của làn sóng Hallyu, SNSD cũng tiến vào thị trường âm nhạc Việt Nam, làm điên đảo giới trẻ yêu âm nhạc Hàn bởi chất giọng đỉnh cao, vũ đạo đều như bắp và visual xuất sắc. Cô bạn tôi mỗi ngày đều hát đi hát lại mấy câu hát của Gee mặc dù nó cũng chẳng hiểu một tẹo về tiếng Hàn.

Từ sau năm 2010, Việt Nam là mảnh đất trù phú để làn sóng Hallyu “dụng võ”. Mà có lẽ với tôi khi ấy, BIGBANG và SNSD chính là “ông hoàng, bà hoàng” xưng vương đầy ngạo nghễ trong lòng công chúng Việt.

Thế giới này luôn có một quy luật tất yếu, chiếc vương miện nào rồi cũng đến lúc trao lại cho người mới. Tôi theo chân BIGBANG, nghe nhạc SNSD cho đến khi thời đại của gen 2 dần khép lại, những nhóm nhạc thần tượng mới bắt đầu xuất hiện, mở ra thời kỳ của gen 3. Chỉ là tôi cũng bắt đầu khép lại thói quen dõi theo một thần tượng nào đó. Tình cảm tôi dành cho âm nhạc Hàn Quốc có lẽ đều dừng lại ở gen 2. Mỗi buổi sáng, danh sách nhạc của tôi cũng chỉ là những bản nhạc cũ của Kpop.

Bẵng đi một thời gian, khi tôi gần như rời xa làn sóng Hallyu của thế hệ gen 3, tôi lại bất ngờ bị đưa trở lại với vòng xoáy này một lần nữa. Chẳng là khi tôi hỏi ý bạn về phong cách trang điểm để chụp một bộ ảnh, bạn cho tôi xem hình thần tượng trong lòng bạn trên bìa tạp chí Dazed. Cô ấy trang điểm khá nhạt, chỉ chú trọng vào việc làm nổi bật đôi môi với màu son đỏ nhưng thần thái, khí chất ngời ngợi. Cô bạn nói với tôi người mẫu trên bìa tạp chí là Jennie – thành viên của nhóm nhạc gen 3 - BLACKPINK. Cô bạn còn bảo dạo này giới trẻ không chỉ nghe nhạc BLACKPINK mà còn học theo xu hướng thời trang của những nữ thần tượng này. Fandom của BLACKPINK ở Việt Nam còn thực hiện những dự án cộng đồng dưới danh nghĩa của thần tượng, bạn tôi cũng là một người “nằm vùng” trong fandom.

Tôi bắt đầu tìm hiểu về BLACKPINK, hóa ra là “đàn em” của BIGBANG – những chàng trai mà tôi đã yêu thương từ hồi thuộc lòng mã số 3434. BLACKPINK theo đuổi hình tượng “girl crush”, khác với dáng vẻ đáng yêu chuẩn mực của một nhóm nhạc nữ Kpop tôi từng biết. Tôi thích dáng vẻ “sang chảnh”, “cool” ngầu của BLACKPINK khi ánh đèn sân khấu bật sáng. Tôi thích cái cách họ tạo nên thương hiệu riêng của mình qua âm nhạc, qua trang phục, qua cách trình diễn. Bộ ảnh đầu tiên tôi chụp khi ấy chính là dựa theo phong cách của Jennie trên tạp chí Dazed. Tôi cho đến bây giờ vẫn theo phong cách thời trang của cô ấy mà cảm thấy tràn đầy tự tin.

So với những người đã trưởng thành theo cách mà nền âm nhạc Hàn Quốc ngày càng hoàn thiện hơn hay những người thích nhạc Hàn Quốc từ thời gen 3 nổi lên, sự trở lại của tôi có lẽ khá muộn màng. Nhưng rồi tôi cũng nhanh chóng bắt nhịp với tần sóng Hallyu của gen 3 khi tích cực xuất hiện trong những sự kiện giao lưu văn hóa Hàn – Việt. Khác với cái thời gen 2, thần tượng gen 3 đến Việt Nam nhiều hơn, tiếp xúc với fan nhiều hơn, sự gắn kết giữa họ cũng bền chặt hơn. Điển hình là sự kiện V Heartbeat, mỗi tháng đều sẽ là sự bùng nổ của ít nhất một cái tên đình đám tại Hàn. Người hâm mộ đến một sự kiện văn hóa Hàn – Việt không phải chỉ để nghe nhạc mà thần tượng xuất hiện trên sân khấu không chỉ để hát. Họ gặp gỡ và nói với nhau những lời cảm ơn, những câu chuyện đẹp đẽ khi làm thần tượng, khi làm người hâm mộ. Giây phút ấy tôi nhận ra rằng làn sóng Hallyu ở Việt Nam đã không chỉ đơn thuần là tác động đến thị hiếu nghe nhạc của công chúng Việt nữa. Cách mà các thần tượng Kpop đang làm, cách sống, cách ăn mặc đều trở thành cảm hứng cho người hâm mộ. Như tôi đang chịu ảnh hưởng lớn từ phong cách thời trang của Jennie vậy. Trong lúc tôi tách mình khỏi làn sóng Hallyu thì sự phát triển của nó đã chạm đến đỉnh cao. Văn hóa fandom của thời gen 3 cũng trở nên mạnh mẽ hơn cái thời gen 2.

Hồi tháng 3 năm nay, tôi đi cùng đứa bạn hiến máu ở bệnh viện. Đến nơi tôi mới biết đây là chương trình do fandom ARMY của BTS tại Việt Nam tổ chức nhân dịp sinh nhật của thành viên Suga. Dù không phải lần đầu tiên bạn tôi tham gia những chương trình của fandom thế này, nhưng nó lại bắt tôi đi tận 20km đến bệnh viện thật khiến tôi có đôi chút khó hiểu. Vì không đủ điều kiện để hiến máu, nên chỉ có thể ngồi đợi ngoài phòng chờ. Đó sẽ là một ngày nhạt nhẽo nếu anh – thành viên trong ban tổ chức hôm ấy không đưa tôi chiếc banner ghi khẩu hiệu For Suga For Life rồi bắt chuyện với tôi.

- “Em đăng ký hiến máu chưa?”.

- “À không, em chỉ đang đợi bạn thôi”.

Ngó qua chiếc dây đeo ban tổ chức, tôi lấy hết những thắc mắc và sự khó chịu khi phải ngồi đợi để hỏi anh:

- “Hình như ARMY thường tổ chức hoạt động cộng đồng dưới danh nghĩa thần tượng, để làm gì ạ?”.

- “Chẳng phải để giúp đỡ mọi người sao, đây là việc tốt mà? Tụi anh vừa làm việc có ích, vừa quảng bá cho hình ảnh của thần tượng. Những điều này là anh học được từ BTS đấy. Các cậu ấy luôn mang đến nguồn năng lượng tích cực cho ARMY và tham gia vào những dự án cộng đồng. Thật ra trước đây anh không hứng thú đứng ra tổ chức những hoạt động này. Nhưng mà mọi thứ đều thay đổi khi anh thích BTS”, chàng trai trước mặt tôi đang nói bằng giọng điệu rất vui vẻ.

Bạn tôi quay lại, cuộc trò chuyện của tôi và anh cứ vậy mà kết thúc. Rời khỏi bệnh viện, tôi hỏi nó vì sao lại tham gia những dự án này. Nó lại cho tôi câu trả lời tương tự như anh: “BTS truyền cảm hứng cho tao đấy! Thế mày không biết BTS thường xuyên tham gia vào quyên góp cho trẻ em như quỹ UNICEF hay gì. Mấy anh là thần tượng của tao nên việc tốt gì từ mấy anh tao cũng nên học hỏi đôi chút. Sau này có gặp gỡ thì chắc chắn sẽ cảm thấy hai tâm hồn đồng điệu”. Tôi nhìn nụ cười hạnh phúc của nó, nghĩ về câu chuyện hai tâm hồn đồng điệu có chút ảo tưởng ấy mà bất tri bất giác cũng thấy trong lòng có chút hứng khởi.

Cảm xúc thăng hoa nhất của tôi khi trở lại với làn sóng âm nhạc Hàn Quốc có lẽ là chứng kiến bạn mình bật khóc khi nhìn hình ảnh Rosé và Lisa cầm chiếc cờ lục sắc đầy nâng niu trong một đêm nhạc ở Manila, Philippines. Những nữ thần tượng Hàn Quốc là nguồn cảm hứng cho biết bao thế hệ trẻ đang công khai ủng hộ cộng đồng LGBT. Cô bạn tôi xúc động, bởi cô ấy là cô gái không thể dành tình yêu cho một chàng trai. Tôi vốn dĩ không quên được những vui mừng, hồi hộp và một chút lo lắng của bản thân vào giây phút ấy. Tôi nhìn ảnh Rosé và Lisa, mỉm cười, trong mắt có lẽ là hàm chứa chút tự hào.

Chúng ta có thể cất giấu nỗi buồn của mình đi nhưng dĩ nhiên sẽ chẳng bao giờ chôn vùi những điều đẹp đẽ và ý nghĩa mà mình phát hiện trong cuộc sống này. Tôi mất cả tuần để thực hiện đề tài Những điều tích cực của làn sóng Hallyu. Trong đó, các cô gái BLACKPINK, sự ủng hộ của họ dành cho LGBT là nguồn cảm hứng lớn nhất của tôi. Và các chàng trai BTS, fandom ARMY chính là nhân chứng thuyết phục nhất cho mọi lập luận mà tôi đưa ra. Tôi thao thao bất tuyệt trên giảng đường, về làn sóng Hallyu, về ảnh hưởng của thần tượng đến công chúng, về các cô gái BLACKPINK, về hình ảnh họ trân trọng chiếc cờ lục sắc đã làm tôi đem lòng mến mộ. Tôi kể về câu chuyện hồi tháng 3 của tôi với ARMY, câu chuyện về dự án For Suga For Life, kể về 7 chàng trai BTS mà tôi đã đem lòng trân quý.

Nếu sứ mệnh của BLACKPINK là mang điều tốt đẹp đến cho cuộc sống của người hâm mộ thì sứ mệnh của tôi chính là mang hình ảnh những cô gái ấy bước vào trái tim của nhiều người hơn. Nếu BTS sinh ra để thay đổi cách sống của người hâm mộ thì sự tồn tại của tôi chính là giải mã ý nghĩa của BTS đối với nền âm nhạc và với công chúng. Bởi có câu nói thế này “Like idol like fan” (thần tượng thế nào thì fan sẽ như thế). Vậy càng nhiều người yêu mến BLACKPINK, thấu hiểu BTS thì có phải sẽ càng có thêm những điều ý nghĩa như cách họ vẫn đang làm? Buổi thuyết trình của tôi kết thúc trong câu hỏi của cậu bạn:

- “Thế cậu là BLINK hay ARMY?”.

- Tôi lắc đầu, bảo “Không là ai cả”, mỉm cười rồi gấp laptop lại. Hình ảnh BLACKPINK với chiếc cờ lục sắc, chiếc banner For Suga For Life ở bệnh viện hôm ấy cũng khép lại.

Tôi, không phải là một BLINK, cũng chẳng phải là ARMY. Vì tôi, là fan của mã số 3434.

Nhưng tôi, ngay cả khi không phải là một “fan cứng” của thần tượng gen 3 nào vẫn phải thừa nhận rằng làn sóng Hallyu vì thế hệ gen 3 mà trở nên đẹp đẽ hơn. Tôi, chỉ là đang tiếp nhận làn sóng Hallyu một cách tích cực nhất.

Vì mã số 3434 có thể dừng lại trong hồi ức đẹp đẽ của tôi năm ấy nhưng những điều đẹp đẽ khác từ làn sóng Hallyu của hôm nay và ngày mai thì chưa bao giờ dừng lại.

Nguyễn Hường Phóng viên Yan News
페이스북 유튜브

COMMENTS AND QUESTIONS TO koreana@kf.or.kr
Address: 55, Sinjung-ro, Seogwipo-si, Jeju-do, 63565, Republic of Korea
Tel: +82-64-804-1000 / Fax: +82-64-804-1273
ⓒ The Korea Foundation. All rights Reserved.

Copyright ⓒ The Korea Foundation All rights reserved.

페이스북 유튜브